fbpx
Utile - pomocny, pożyteczny, praktyczny

Jak wykorzystać dobrze czas kwarantanny?

Z powodu pandemii koronawirusa  na obywateli nałożono pewne ograniczenia związane z przemieszczaniem się. Większość Opiekunek po powrocie do kraju  spędza ten czas ze swoją rodziną i bliskimi. Jak dobrze spożytkować okres przymusowego uziemienia?

(więcej…)

Jak zachęcić osobę starszą do jedzenia?

jak karmić seniora - zdjęcie 1

Brak apetytu to bardzo częsty problem w przypadku osób starszych. Nieprawidłowe odżywianie jest równocześnie groźne dla zdrowia, wywołać może niedowagę. W jaki sposób zachęcić osobę starszą do spożywania posiłków?

Starzenie się jest nieodłącznym elementem życia. Wciąż jednak brakuje społecznego przygotowania do kwestii braku apetytu u osób starszych. Seniorzy, którzy nierzadko są zmuszeni do korzystania z opieki rodziny lub wykwalifikowanej opiekunki, powinni mieć także pod tym względem zapewnioną fachową pomoc.
Odżywianie to ten element, bez którego organizm nie może funkcjonować, stanowi fundamentalną podstawę życia. Warto pamiętać, że istotny jest nie tylko fakt samego jedzenia produktów spożywczych, ale także to, jakie produkty spożywa senior. Powinny być one zgodne z piramidą żywienia, zgodnie z którą codziennie jeść się powinno produkty pełnoziarniste, warzywa, tłuszcze roślinne oraz owoce.

Poznaj przyczyny

Przyczyny zaburzeń apetytu w przypadku osób starszych mogą być tak naprawdę zróżnicowane. Nierzadko gromadzą się one latami, a więc trudno jest je szybko naprostować.
Istotna jest higiena jedzenia. Senior nie będzie miał apetytu, jeżeli potrawy nie są mu podawane o stałych godzinach, do których organizm może się przyzwyczaić. Błędem jest także spożywanie słodyczy lub sycącej żywności przetworzonej przed snem. Wówczas z pewnością rano osoba starsza nie będzie miała ochoty na śniadanie.
Odmowa jedzenia jest także związana z problemami ze strony układu trawiennego. Zgaga, zaparcia, wzdęcia, ból brzucha mogą skutecznie obniżyć apetyt, ponieważ jedzenie powoduje zintensyfikowanie się problemu.

Inną przyczyną odmowy spożywania posiłków może być także niedobór cynku. To właśnie jest jedna z substancji odpowiadających za łaknienie. Także niektóre przyjmowane na stałe leki doprowadzić mogą do problemów z apetytem.

Osoby starsze w dużo mniejszym zakresie odczuwają smaki i zapachy. Wówczas nie mają ochoty na jedzenie potraw. Trywialnym powodem odmowy jedzenia są także problemy z gryzieniem, wywołane na przykład nieodpowiednio dopasowaną protezą dentystyczną.
Zapotrzebowanie kaloryczne osób starszych spada wraz z wiekiem. Osoby w wieku 65-75 lat jeść powinny około 2300 kcal dziennie, natomiast już powyżej 75 lat – 2100 kcal na dobę.

Zobacz też: Jak karmić seniora, by się nie zakrztusił?

Sposoby na brak apetytu u seniora

Nie ma jednej, uniwersalnej porady na poprawę apetytu u seniora. Przede wszystkim zacząć trzeba od sprawdzenia ewentualnych przyczyn, bo być może problem da się rozwiązać farmakologicznie, na przykład suplementując enzymy trawienne.

Jeżeli senior ma duże problemy z jedzeniem, które skutkują jego niedowagą, to zadaniem opiekunki jest zwiększenie kaloryczności podawanych dań, na przykład poprzez dodawanie do nich odrobiny oleju roślinnego, masła albo miodu. Dobrze sprawdzi się także jogurt. Jednak takie dodatki powinny być skonsultowane z lekarzem.
Wśród naturalnych sposobów na poprawę apetytu osoby starszej wymienić można delikatną aktywność fizyczną, postawienie na 5 mniejszych posiłków w ciągu dnia, a także wypracowanie codziennej regularności w odstępach pomiędzy kolejnymi posiłkami. Dobrze sprawdza się urozmaicone, a przede wszystkim – smaczne jedzenie z dodatkiem przypraw i ziół, które zachęca swoim wyglądem. W wielu przypadkach pomoże podawanie dań w formie lekko przetartej. Łaknienie wzmaga mięta pieprzowa. Same posiłki powinny być spożywane w miłej, spokojnej atmosferze, bez włączonego telewizora.

Kilka wskazówek

1. Zadbaj o urozmaiconą dietę.

Staraj się codziennie podawać co innego, smacznego i dostosowanego do potrzeb seniora  (Piramida zdrowego żywienia).

2. Trzymaj się ustalonego  harmonogramu posiłków i przekąsek.

Regularne codzienne rutynowe podawanie posiłków mniej więcej o tej samej porze każdego dnia pomaga ich ciału przygotować się do jedzenia w tych porach.

3. Podawaj mniejsze porcje żywności o wysokiej wartości odżywczej.

Podawaj 5 zamiast 3 posiłków i dodawać do nich więcej kalorycznych produktów np.:

  • drobno posiekane mięso, ser, jajko;
  • masło orzechowe lub inne masło orzechowe;
  • miękkie sery takie jak ricotta lub mascarpone;
  • wysokokaloryczne awokado.

4. Przemycaj do diety seniora zdrowe przekąski.

Niektórzy seniorzy wolą przekąsić coś co godzinę lub dwie niż jeść pełne posiłki. To też jest w porządku. Przygotuj zdrowia i sycące przekąski dla seniora.

  • jogurt naturalny  z owocami;
  • świeże owoce pokrojone w kostkę;
  • gotowane warzywa;
  • pieczywo chrupkie z dodatkami;
  • masło orzechowe z krakersami;
  • krakersy z twarożkiem i dodatkami.

5. Przygotuj posiłki w formie płynnej lub lekko przetertej.

Jeśli żucie dla seniora jest kłopotem, wymaga od niego dużego wysiłku męczące, rozważ podanie większej ilości płynnych pokarmów.

  • pożywne zupy – wzbogacone śmietaną, oliwą z oliwek;
  • puree z mięs i warzyw;
  • pyszne koktajle owocowe lub owocowo-warzywne;
  • musy owocowe – zmiksowane owoce pełne witamin.

6. Zadbaj o aktywność fizyczną seniora.

Wysiłek fizyczny nie tylko korzystnie wpływa na kondycję seniora i zdrowie, ale również wzmaga apetyt.

utile - aplikacja dla opiekunek seniorów

Czas wolny seniora – co robić z podopiecznym w domu?

Opiekunka gra w szachy z podopiecznym.

Czasami nie mamy możliwości wyjścia z seniorem na spacer. Ograniczeniem może być stan seniora lub zakazy zewnętrzne (np. pandemia koronawirusa). Osoby starsze, jak każdy, także mogą się nudzić. Oglądanie przez cały dzień telewizji z pewnością temu znudzeniu tylko sprzyja, a do tego jest nieodpowiednie dla zdrowia fizycznego i psychicznego seniora. Dlatego opiekunka powinna zorganizować inne, ciekawsze sposoby na spędzanie wolnego czasu przez swojego podopiecznego.

W domu

Domowa aktywność fizyczna

Aktywność fizyczna jest ważna dla osób w każdym wieku, także starszych. Oczywiście powinna być ona dostosowana do możliwości seniora i jego stanu zdrowia. Najlepiej, jeżeli to lekarz prowadzący wypowie się na temat zalecanych i zakazanych rodzajów ruchu.
W domu, ale także w ogrodzie, jeżeli jest do dyspozycji, można swojemu podopiecznemu zaproponować proste ćwiczenia rozciągające. Taka gimnastyka objąć może kilka skłonów, wymachów albo ćwiczeń nadgarstków. Są one bardzo ważne również dla ruchomości stawów. Nie zmieniaj się jednak w trenerkę fitness i zawsze uważnie obserwuj seniora oraz jego możliwości.

Zajęcia fizyczne są ważne, ale warto zadbać także o intelekt osoby starszej. Wiele zajęć przeznaczonych na czas wolny seniora poprawia jego sprawność intelektualną. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób cierpiących z powodu postępujących chorób neurologicznych.

Czytanie książek i czasopism

Książka jest doskonałym rozwiązaniem na zapełnienie czasu, kiedy jesteśmy skazani na siedzenie w czterech ścianach. Romanse, kryminały, historyczne czy psychologiczne mogą być przyjemną rozrywką nie tylko dla seniora, ale również dla siebie. Warto wygospodarować codziennie czas na czytanie na głos przynajmniej jednego rozdziału wciągającej książki. Codziennie rano możesz również czytać seniorowi gazetę i bieżące informacje z kraju i ze świata.

Krzyżówki i gry karciane

Do popularnych zajęć należy rozwiązywanie krzyżówek lub sudoku. Dobrym pomysłem są także gry karciane, takie jak pasjans albo inne gry przeznaczone dla dwóch osób. Osoby z demencją, którym zbyt trudno jest rozwiązywać już klasyczne krzyżówki, mogą sięgnąć po ćwiczenia dla dzieci. Jednak uwaga – bez sugerowania, że są to proste zadania, bo może wzbudzić to tylko niepotrzebną frustrację.

Opiekunka układa puzzle z seniorką i rozmawia po niemiecku.

Gry planszowe

Obecnie na rynku dostępnych jest bardzo wiele gier planszowych o zróżnicowanym stopniu trudności. Takie rozgrywki, nawet dla dwóch osób, są przyjemną formą rozrywki na wiele godzin. Zacząć można od prostych, takich jak chińczyk, aby potem przejść do warcabów albo nawet szachów. Nie trzeba mieć nawet specjalnych planszy i pionków. Czasami wystarczy trochę kreatywności, by seniorowi zaproponować kalambury albo memory.

Wspólne oglądanie albumów ze zdjęciami

Oglądanie albumów to nie tylko dobra rozrywka i temat do rozmowy, ale również ćwiczenie pamięci. W przypadku  demencji czy alzheimera tego typu przypominanie twarzy i osób pomaga seniorowi w zorientowaniu się w otaczającym świecie.

Telekonferencje z bliskimi

Czasami kontakt fizyczny nie jest możliwy (jak w przypadku pandemii koronawirusa) i pozostaje kontakt on-line. Warto wówczas zorganizować seniorowi możliwość rozmowy z bliskimi, aby mógł zobaczyć swoje dzieci i wnuki (i prawnuki też!) na ekranie monitora. Umożliwiają to praktycznie wszystkie popularne komunikatory jak Skype, Messenger czy Google Hangouts.

A gdy będzie można wyjść z domu…

Spacery i ćwiczenia na świeżym powietrzu

Zazwyczaj polecane są spacery, które są przyjemne także dla opiekunki. Warto wybrać na przykład pobliski park, w którym są ławki, na których można przysiąść w razie zmęczenia. Spacery można połączyć z drobną aktywizacją seniora, na przykład wyjściem do sklepu lub do kościoła. Osoby starsze w lepszej formie zabrać można także na przykład do kawiarni. W ten sposób zwalczać można codzienną nudę, a to także pozytywnie wpływa na stan psychiczny osoby starszej.

Zorganizowane zajęcia dla seniorów

Ciekawym pomysłem na aktywizację osoby starszej jest zaproponowanie jej zorganizowanych zajęć dla seniorów. Także za granicą są one organizowane na przykład przy lokalnych domach kultury albo przez uniwersytety trzeciego wieku. Prowadzą je doświadczeni instruktorzy, a w trakcie zajęć opiekunka może na przykład posprzątać w domu albo zrobić drobne zakupy.

Kontakty społeczne

Dobrym pomysłem na czas wolny jest także proponowanie seniorowi spotkań towarzyskich z osobami w jego wieku. Mogą to być znajomi, ale także osoby poznane na przykład na zorganizowanych zajęciach (parafie, biblioteki, kluby seniora). Zamknięcie w czterech ścianach tylko z opiekunką z pewnością na nikogo nie wpłynie pozytywnie.
Dodatkowo w każdych okolicznościach warto z osobą starszą po prostu rozmawiać. To dobrze wpłynie na znajomość języka przez opiekunkę. Często seniorzy bardzo chętnie opowiedzą o swojej młodości albo podzielą się swoimi przemyśleniami. Codziennie powinno się znaleźć czas na spokojną rozmowę.

utile - aplikacja dla opiekunek seniorów

Dieta seniora w cukrzycy typu 2

Przyczyną powodującą pojawienie się cukrzycy typu 2 związaną ze stylem życia jest nadwaga i otyłość. Dlatego osoby szczególnie narażone na tę przypadłość, na przykład genetycznie, koniecznie dbać muszą o swoją właściwą dietę i odpowiednią dawkę ruchu. Tak samo istotna jest dieta w przypadku osób, które są już obarczone cukrzycą typu 2, szczególnie seniorów. W jaki sposób o nią dbać?

Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej

Pierwszym wyznacznikiem na drodze do ułożenia prawidłowej diety jest skorzystanie z wytycznych Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej. Bardzo ważne jest, by w razie jakichkolwiek wątpliwości, skontaktować się z lekarzem lub z dietetykiem. W przypadku osób z nadwagą, należy postarać się o delikatne odchudzanie, ale także pod opieką specjalisty. Powinien on ustanowić najlepszą kaloryczność diety, ze szczególnym uwzględnieniem możliwych do spożywania węglowodanów. Piramida jest dostosowana do zapotrzebowania energetycznego osób starszych.
W przypadku cukrzycy typu 2 sprawdza się jedzenie 4-5 razy dziennie, ale niewielkich porcji, dzięki czemu nie dochodzi do gwałtownych spadków cukru mogących mieć bardzo groźne konsekwencje. Większą część każdego dania powinny stanowić warzywa – to właśnie one są świetnym źródłem kalorii. Szczególną uwagę należy zwrócić na pożywne śniadania i drugie śniadania, dające energię na dalszą część dnia.

Co jeść i czego należy unikać?

W przypadku cukrzycy konieczne jest unikanie cukru pod każdą postacią, w tym przede wszystkim słodyczy i napojów gazowanych. Cukier może mieć różne nazwy, takie jak glukoza, syrop kukurydziany, syrop glukozowo-fruktozowy, melasa etc. Dlatego istotne jest sprawdzanie oznaczeń na opakowaniach produktów podawanych osobie starszej – to skarbnica wiedzy o ich prawdziwej zawartości. Tym bardziej, że cukier znajduje się nie tylko w czekoladzie, ale także w keczupie albo parówkach.

Równie ważne jest dbanie o prawidłowy indeks glikemiczny potraw. Im mniejszy, tym lepiej (najlepiej poniżej 55). Takie produkty to przede wszystkim warzywa (brokuł, kapusta, cukinia, papryka, pomidory, sałata, marchewka, szpinak), a także warzywa strączkowe. Można jeść owoce, ale w ilości zdecydowanie mniejszej niż warzywa, raczej jako dodatek, nie podstawa. Dodatkowo zaleca się jedzenie produktów zbożowych z pełnego ziarna, przede wszystkim kasz. Można jeść nabiał, jednak bez dodatku cukru, czyli jogurty naturalne, maślankę, chudy twaróg. Polecane są również orzechy włoskie, laskowe, arachidowe, migdały, siemię lniane, nasiona słonecznika, pestki dyni.

W diecie seniora chorującego na cukrzycę typu 2 zrezygnować powinno się z owoców suszonych, kandyzowanych i w syropie, produktów z białej mąki, na przykład jasnego makaronu, a także żywności gotowej i typu fast food.

Konieczne jest usunięcie z diety starszego podopiecznego soli, szczególnie takiej obecnej w gotowych do spożycia produktach, które są jej bardzo bogatym źródłem.

Ruch

Jeżeli senior porusza się samodzielnie i jest w stanie, warto zaproponować mu dopasowaną do wieku aktywność fizyczną. Wybrać można nawet spacerowanie. To właśnie nieco wysiłku fizycznego połączonego z odpowiednią dietą może przyczynić się do zniwelowania nieprzyjemnych i groźnych objawów cukrzycy typu 2.

 

6 prostych zaleceń dla Opiekunki

  • Pilnuj,  aby senior jadł często 4-5 posiłki dziennie.
  • Serwuj podopiecznemu małe porcje, w każdej powinno być dużo warzyw.
  • Nie dodawaj do potraw cukru, słodyczy, słodkich napojów a także wszelkich produktów zawierających cukier i jego postacie (np. cukier fruktozowo-glukozowy)
  • Komponuj potrawy ze składnikami o niskim indeksie glikemicznym (IG).
  • Unikaj przygotowywania potraw z białej mąki (np. makaron czy chleb).
  • Nie przyprawiaj potraw solą.

utile - aplikacja dla opiekunek seniorów